Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony! O polityce prywatności w naszym stowarzyszeniu można przeczytać klikając na Polityka prywatności.
Wydrukuj tę stronę
wtorek, 17 listopad 2015 07:41

Upamiętnienie Polaków, zamordowanych w niemieckim obozie w Przedzielnicy

Napisane przez Maria Różańska

wiezienie

W dniu 14 listopada 2015 r. w Nowym Mieście na Ukrainie ks. bp lwowski Marian Buczek  poświęcił pomnik upamiętniający ofiary niemieckiego więzienia w Przedzielnicy.

Na uroczystość przybyli z Polski przedstawiciele kilku rodzin, które dzięki gazecie „Nasz Dzienniki”, gdzie została opublikowana lista 266 osób, spoczywających w zbiorowej mogile na cmentarzu w Nowym Mieście, odnalazły tutaj swoich bliskich. W uroczystości wzięli udział liczni księża dekanatu samborskiego, ksiądz tamtejszej cerkwi prawosławnej oraz mieszkańcy Nowego Miasta.

Pomnik został ufundowany przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a projekt monumentu został opracowany przez przedstawicieli ukraińskiej strony, odpowiedzialnej za polskie mogiły w tym kraju. Oficjalne odsłonięcie pomnika planowane jest na 2016 r.

Przedzielnica to miejscowość na Ukrainie, około 2 km od Nowego Miasta. Niemiecki Zakład Karny w Przedzielnicy został zorganizowany jako karna kolonia rolnicza o bardzo surowym rygorze. Funkcjonował w okresie od października 1941 r. do 27 lipca 1944 r. Pierwszy transport więźniów, w liczbie osiemdziesięciu osób, przybył z Niemieckiego Zakładu Karnego w Rzeszowie w drugiej połowie listopada 1941 r., a wraz z nimi kilku polskich strażników wraz z ówczesnym kierownikiem rzeszowskiego więzienia, który tę funkcję pełnił również w Przedzielnicy. Kolejne transporty przychodziły z więzienia w Tarnowie, z więzienia Montelupich w Krakowie, z Warszawy, Zakopanego, Przemyśla, Jasła. W różnych okresach czasu przebywało tam około dwóch tysięcy mężczyzn i około pięćset kobiet. Wśród nich byli lekarze, księża, adwokaci, urzędnicy, robotnicy zaangażowani politycznie, kryminaliści oraz miejscowa ludność. Choroby spowodowane katorżniczą pracą, głód, ciężkie warunki obozowe dziesiątkowały więźniów. Ich zwłoki wywożono na cmentarz w Nowym Mieście. Ówczesny proboszcz, miejscowej parafii pw. św. Marcina, ks. Jan Szetela wpisał wszystkie ofiary do księgi zmarłych . Rejestr ten liczy 266 nazwisk.

W 1980 roku była Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Rzeszowie wszczęła dochodzenie w sprawie zbrodni popełnionych w Niemieckim Zakładzie Karnym w Przedzielnicy. W wyniku śledztwa ustalono trzynastu funkcjonariuszy, którzy w okresie od jesieni 1941 r. do 27 lipca 1944 r. doprowadzili do śmierci znacznej ilości więźniów. Postępowanie zostało zawieszone, ponieważ ustaleni sprawcy mieszkali poza granicami Polski. W 2014 roku śledztwo w tej sprawie ponownie zostało podjęte przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie.

Dzięki opublikowanej w „Naszym Dzienniku” liście osób spoczywających w zbiorowej mogile na cmentarzu w Nowym Mieście zgłaszają się osoby, które odnalazły tam swoich najbliższych. Jej przedruk znajduje się na stronie http://www.ziemiamielecka.pl/?p=41850