Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony! O polityce prywatności w naszym stowarzyszeniu można przeczytać klikając na Polityka prywatności.

Login Form

II wojna (6)

sobota, 09 luty 2008 07:10

Józef Lutak

Napisane przez

Józef LutakJózef Lutak "DYZMA" - komendant Placówki ZWZ-AK Błażowa. Urodził się 9 lutego 1909 r. w Słocinie. W Rzeszowie ukończył szkołę powszechną, Państwowe Seminarium Nauczycielskie i Szkołę Podchorążych Piechoty przy 17 Pułku Piechoty. 1 września 1938 roku rozpoczął pracę nauczyciela w szkole powszechnej w Błażowej. Jednocześnie odbywał ćwiczenia wojskowe i awansował na porucznika. Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 r. jako dowódca zwiadu 17 Pułku Piechory. Dostał się do niewoli niemieckiej po rozbiciu jego pułku, z której uciekł i powrócił do Błażowej. Nawiązał kontakty z kolegami z 17 Pułku Piechoty i rozpoczął tworzenie tajnej organizacji wojskowej o nazwie Służba Zwycięstwu Polski (SZP). Zwerbowani przez niego oficerowie i podoficerowie zostali zaprzysiężeni i tworzyli tak zwane "trójki" na terenie całej gminy. Ponieważ SZP została przemianowana na Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), na początku 1940 r. został mianowany komendantem Placówki ZWZ Błażowa o kryptonimie "Buk".

 Brakowało kadry dowódczej w rozrastającej się podziemnej armii, dlatego jako nauczyciel rozpoczął organizowanie tajnego nauczania. W lutym 1942 r. został przeniesiony do Inspektoratu AK Rzeszów z zadaniem organizowania i szkolenia grup dywersyjno-sabotażowych. W 1943 r. został znów przeniesiony, tym razem do Obwodu AK Dębica gdzie pełnił funkcję oficera dywersji. Za przeprowadzenie wielu udanych akcji dywersyjnych 11 listopada 1943 r. został mianowany kapitanem. Szczególne znaczenie miały akcje: odbicie z pociągu w Lubzinie podchorążego Zielińskiego, zamach w Czarnej pod Dębicą na pociąg wojskowy, którym miał jechać Hans Frank. Podczas akcji "Burza" brał udział w bezpośrednich walkach z Niemcami. Szczególnie wsławił się w obronie wsi Gumniska pacyfikowanej przez wojska hitlerowskie 12 sierpnia 1944 r. Zginął 20 sierpnia 1944 r. podczas walk we wsi Gałęczyna. Miejsce pobytu "Dyzmy" i jego żołnierzy zostało zdradzone, a on sam zastrzelony podczas walki w otoczonej przez Niemców wiosce. Trzykrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych. Józef Lutak pośmiertnie został awansowany do stopnia majora i odznaczony Krzyżem Virtuti Militarii. Pochowany został na cmentarzu wojskowym w Dębicy.

 

piwnicaWładysław Piwnica przyszedł na świat 3 listopada 1894 roku w Rzeszowie. Jego ojciec - Marcin Piwnica był pracownikiem magistratu. Służył w stopniu kaprala w podległej burmistrzowi policji miejskiej, która wówczas miała za zadanie zarówno pilnowanie spokoju w mieście jak i spełnianie funkcji miejskiej straży ogniowej. Władysław mieszkał wraz z rodzicami początkowo przy ulicy Marszałkowskiej, a później w nieistniejącej już kamienicy przy ul. Lwowskiej 27. Całą młodość spędził w mieście nad Wisłokiem, tutaj uczęszczał do szkoły powszechnej, a później do Seminarium Nauczycielskiego przy ulicy Krakowskiej (dzisiaj ks. Jałowego). Szkoła ta, miała kształcić kadrę nauczycieli dla szkół miejskich o kierunku językowo-rysunkowym. Kadrę szkoły stanowili cenieni pedagodzy. Wychowawcą klasy do której uczęszczał młody Władysław był doskonały polonista, późniejszy dyrektor seminarium Adam Ruczka. W programie nauczania obok geografii, historii, fizyki czy języków polskiego i niemieckiego miała ona także pedagogikę oraz grę na skrzypcach. Ten ostatni przedmiot nie należał chyba do ulubionych przez Władysława, bowiem na zachowanych katalogach szkolnych widnieje w tej rubryce ocena dostateczna. Za to gimnastyce i rysunkach odręcznych otrzymał stopień dobry a w kaligrafii nawet bardzo dobry. Zachowanie ucznia oceniono, jako bardzo dobre. Zwraca uwagę także zerowa liczba opuszczonych godzin w całym roku 1912/13.W następnym 1914 roku zdążył zdać maturę zanim wybuchła I wojna światowa. Służba w armii austriackiej zmieniła jego życiowe plany i zamiast nauczycielem, pozostał już do końca życia zawodowym żołnierzem. Gdy jesienią 1918 roku odradzało się państwo polskie W. Piwnica zasilił szeregi polskiego wojska, służąc w 1. przemianowanym później na 17 Pułku Piechoty Ziemi Rzeszowskiej. Zachowała się karta legitymacyjna nr 50, wystawiona 9 lutego 1919 roku przez dowództwo 1. Pułku Piechoty Ziemi Rzeszowskiej dla podporucznika Władysława Piwnicy, z przydziałem do Powiatowego Dowództwa Uzupełnień w Rzeszowie. Trwały walki o granice nowego państwa. Wziął w nich udział w szeregach 17. pp. Walczył również w wojnie polsko – bolszewickiej 1920 roku. Niestety niewiele wiadomo o tym okresie, jego służby wojskowej. Otrzymane odznaczenia oraz szybkie awanse świadczą jednak niezbicie, o tym, że Władysław Piwnica nie oszczędzał się w służbie dla broniącej swej niepodległości Ojczyzny.

Celem mojego referatu jest przedstawienie istotnej roli jaką odegrał Kazimierz Iranek Osmecki w Powstaniu Warszawskim. Warto zauważyć, że w marcu 1943r. otrzymał on awans do stopnia płk. dyplomowanego iobjął szefostwo Oddziału IV w Komendzie Głównej Armii Krajowej. W listopadzie zaś przejął kierownictwo Oddziału II w KG AK.

 

Iranek OsmeckiPułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki

Strona 2 z 2